« Düşünceyi Okuma GerçekleÅŸiyor | Main | Farelerle yapınlan deneylerden biri hafıza ölçme »
Evren yani uzay boyutsuzmudur?
By admin | January 28, 2008
“Bazıları Dünya’nın ateÅŸ içinde sona ereceÄŸini söylüyorlar, diÄŸerleri de buz içinde.” Aynen Robert Frost’un, ÅŸiirinde, Yerküre için iki olası kader hayal ettiÄŸi gibi, Evren bilimciler de, Evren için iki olası son öngörmektedirler:
Sonsuz GenleÅŸme
Büyük Sıkıştırma
Evren’in oluÅŸumu genleÅŸme devinirliÄŸi ve kütle çekim gücü arasında bir savaşımla belirlenmiÅŸtir. Kütle çekimin kuvveti, Evren’in yoÄŸunluÄŸuna baÄŸlı iken, genleÅŸme oranı Hubble Sabiti, H0, ile belirlenir. EÄŸer Evren’in yoÄŸunluÄŸu, Hubble sabitinin karesi ile orantılı olan “kritik yoÄŸunluk”tan daha az ise, o zaman Evren, sonsuza dek genleÅŸecektir. EÄŸer Evren’in yoÄŸunluÄŸu, “kritik yoÄŸunluk”tan daha büyük ise, o zaman çekim gücü sonunda kazanacak ve Evren, kendisi üzerine çökecektir.
Evren’in Geometrisi
Evren’in yoÄŸunluÄŸu aynı zamanda onun geometrisini de belirler. EÄŸer Evren’in yoÄŸunluÄŸu kritik yoÄŸunluÄŸu aÅŸarsa, o zaman Uzay’ın geometrisi kapanır ve bir kürenin yüzeyi gibi pozitif olarak eÄŸilir. Bu da foton yollarının yavaÅŸ yavaÅŸ uzaklaÅŸtığı ve sonunda bir noktaya geri döndüğü anlamına gelir. EÄŸer Evren’in yoÄŸunluÄŸu kritik yoÄŸunluktan daha az ise, o zaman Uzay’ın geometrisi açıktır ve bir eyerin yüzeyi gibi negatif olarak eÄŸilir.
EÄŸer Evren’in yoÄŸunluÄŸu tam olarak kritik yoÄŸunluÄŸa eÅŸit olursa, o zaman Evren’in geometrisi bir kağıt parçası gibi düz olur. Bu yüzden, Evren’in geometrisi ve kaderi arasında doÄŸrudan bir baÄŸ vardır.
Büyük Patlama Kuramı’nın bir uzantısı olan ÅžiÅŸirilme Teorisi’nin en basit versiyonu, Evren’in yoÄŸunluÄŸunun kritik yoÄŸunluÄŸa çok yakın olduÄŸunu ve Evren’in geometrisinin bir kağıt parçası gibi düz olduÄŸunu tahmin etmektedir.
MAP’tan Gelen Ölçümler
MAP Uydusu, Evren’in geometrisi dahil olmak üzere Büyük Patlama Kuramı’nın temel parametrelerini ölçmeyi amaçlamaktadır. EÄŸer Evren açık ise, o zaman kozmik mikrodalga fon dalgalanmaları, yarım dereceli ölçek üzerinde en büyük olur. EÄŸer Evren düz ise, dalgalanmalar dereceli ölçek üzerinde en büyük olur.
EÄŸer Evren kapalı olursa, dalgalanmalar daha büyük ölçekte bile en büyük olur. Bu yüzden, MAP’in dalgalanma ölçeÄŸi ölçümü Evren’in yoÄŸunluÄŸunu araÅŸtırmaktadır ve Evren bilimcilere, Evren’in nihai sonunun iç yüzünü gösterecektir.
Topics: Bilim ve Teknik |
